Brexit in Vogelvlucht

Brexit in vogelvlucht

Op 29 maart 2019 staat Brexit gepland. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, een besluit dat bijna drie jaar geleden is genomen en voor de nodige controverse heeft gezorgd. In dit blog een korte recap van recente gebeurtenissen en een aantal mogelijke Brexit-scenario’s. Volledig op de hoogte van de Brexit-historie? Volg dan ons live blog voor de nieuwste updates. 

Wat is Brexit?

In juni 2016 stemde het Verenigd Koninkrijk, onder de vorige premier David Cameron, via een referendum over het wel of niet verlaten van de Europese Unie. De meerderheid van de stemmen won met 51,9% vóór het verlaten van de EU, tegenover 48,1% van de stemmen tegen. In Engeland en Wales wonnen de voor-stemmen het maar net van de tegens, maar in Schotland en Noord-Ierland was een overduidelijke meerderheid tegen. Dat het VK uiteindelijk toch vertrekt, komt doordat Engeland en Wales grotere gebieden zijn en dus de meerderheid in aantallen vormen.

Wanneer staat Brexit gepland?

Volgens het Verdrag van Lissabon, een verdrag waarin afspraken binnen de Europese Unie zijn vastgelegd, heeft het Verenigd Koninkrijk twee jaar de tijd om de voorwaarden van het vertrek af te stemmen met de EU. Dit proces werd door Theresa May in gang gezet op 29 maart 2017, wat betekent dat de officiële vertrekdatum 29 maart 2019 is. Het VK kan op ieder moment vóór de vertrekdatum besluiten alsnog in de EU te blijven. Ook is het mogelijk de vertrekdatum uit te stellen. Dit kan alleen als de overige 27 lidstaten instemmen met uitstel.

Wat is Theresa May’s deal?

De zogenaamde Brexit deal is een akkoord tussen het VK en de EU met afspraken omtrent het uittreden uit de unie. De drie belangrijkste onderdelen van het akkoord omvatten:

  • De financiële regeling van het VK met de EU;
  • Post-Brexit rechten van EU-inwoners in het VK, en van VK-inwoners in de EU;
  • De ‘backstop’, een plan dat een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland (inclusief douane-controles) tegengaat.

Het akkoord dat May afgelopen januari presenteerde is afgekeurd door het Britse Lagerhuis. Op dit moment staan er drie nieuwe stemdata op de planning:

  • Op 12 maart wordt opnieuw gestemd over het akkoord;
  • Als ze opnieuw tegen het akkoord stemmen, mogen de parlementariërs op 13 maart voor een zogenaamde ‘no-deal’ stemmen;
  • Als ze ook tegen een no-deal stemmen, mogen ze op 14 maart stemmen over uitstel van Brexit.

Een no-deal is niet wenselijk vanwege de negatieve implicaties voor economieën van zowel het VK als de EU. De kans op uitstel is echter erg klein, omdat alle overige lidstaten hiermee akkoord moeten gaan. Frankrijk heeft al aangegeven een eventueel uitstel te blokkeren. Ook de EU-hoofdonderhandelaar heeft aangegeven “geen tijd, maar beslissingen” nodig te hebben.

Wat zijn de gevolgen van een eventuele no-deal voor Nederlandse bedrijven?

Indien het VK zonder deal – dus zonder nieuwe onderlinge afspraken – uit de EU vertrekt, heeft dit grote gevolgen voor de vrije handel. Momenteel hebben bedrijven in de gehele EU met dezelfde regelingen te maken, omdat deze onder Europese jurisprudentie vallen. Wanneer het VK vertrekt, ontstaan hier mogelijk verschillen in. We noemen hieronder de belangrijkste mogelijke gevolgen voor Nederlandse bedrijven.

  • Belastingtechnische gevolgen

Na Brexit zal het VK vanuit een belastingperspectief als ‘derde’ partij worden beschouwd. Dit creëert, om te beginnen, een nieuwe import- en exportgrens voor goederen. Productieketens van, naar en via het VK krijgen te maken met veranderde BTW-stelsels en nieuwe eisen aan bijvoorbeeld rapportage. Veranderingen in het BTW-stelsel moeten daarnaast worden doorgevoerd in administratieve systemen, wat tijdrovende en duur kan zijn. BTW-vrijstellingen voor financiële instellingen en verzekeringsmaatschappijen, tevens vastgelegd in EU-richtlijnen, worden na Brexit mogelijk anders (soepeler of juist minder soepel) toegepast. Tot slot heeft een no-deal Brexit gevolgen voor de e-commerce en het ‘distance selling regime’ voor goederen. Momenteel betaal je volgens dit systeem alleen BTW in Nederland over goederen die je binnen de EU verkoopt (mits je aan bepaalde vereisten voldoet). Als het VK geen Europese Lidstaat meer is, heeft dit consequenties voor het afdragen van BTW over verkochte goederen in het VK.

  • Juridische gevolgen

Ook juridisch gezien vallen bepaalde regelingen weg die nu van toepassing zijn in de gehele Europese Unie. Met name langetermijncontracten moeten goed bekeken en mogelijk herzien worden. Deze dekken mogelijk niet alle veranderingen na Brexit, zoals wie verantwoordelijk is voor bepaalde belastingen of douanekosten. Voor de financiële dienstverlening gaat vrije dienstverlening via het Europese ‘passporting regime’ wellicht veranderen. Momenteel kunnen bedrijven met dochterondernemingen in het buitenland via één licentie van de Engelse Financial Conduct Authority (FCA) hun diensten uitvoeren, zonder hier extra belasting over te betalen. In de toekomst hebben dochterondernemingen mogelijk een eigen licentie nodig. Ook andere zaken met betrekking tot bedrijfsstructuren zoals reorganisaties, overnames of splitsing van ondernemingen in het buitenland vallen na Brexit onder een andere jurisprudentie. Tot slot kan bescherming van het internationaal eigendomsrecht in het VK komen te vervallen, waardoor bedrijven genoodzaakt zijn tot parallelle registraties in het VK om hun intellectueel eigendom te beschermen.

  • Gevolgen voor personeel

Het vertrek van de Britten heeft invloed op de bewegingsvrijheid van individuen, net zoals dit opgaat voor goederen die men over de grenzen transporteert. Dit zullen met name “mobiele” werknemers van Nederlandse bedrijven, die op en neer moeten reizen naar het VK, gaan merken. Op dit moment ligt bijvoorbeeld de dekking van zorgverzekeringen vast in Europese richtlijnen. Hierin is bepaald dat lokale dekkingen onder de relevante Europese richtlijnen vallen en werknemers dus ook in het buitenland verzekerd zijn. Post-Brexit kan de maximale periode dat iemand in het buitenland verzekerd is, bijvoorbeeld tijdens een project op locatie, ingekort worden van 5 naar 3 jaar. Dezelfde verandering in richtlijnen kan resulteren in lagere uitbetalingen of andere werkgerelateerde benefits, omdat deze doorgaans gebaseerd zijn op werkgeschiedenis binnen de EU. Ook Nederlandse werknemers die in het VK wonen, maar onder het Nederlandse zorgstelsel vallen, zijn in dat scenario mogelijk niet meer volledig gedekt. Op dezelfde wijze als hierboven beschreven, veranderen de opbouw en rechten voor pensioen bij werknemers die (deels) in het VK werken, wanneer hier geen afspraken over gemaakt worden.

Wat zijn de overige realistische scenario’s?

Het Droomscenario, zoals de Volkskrant het al noemt, is natuurlijk een goedgekeurd akkoord. Hiervoor moet nog heel wat gebeuren. Er moet een regeling komen voor de eerder genoemde backstop. Er moeten realistische afspraken over de handelsrelatie gemaakt worden. De Britse parlementariër Geoffrey Cox moet zijn zegen geven aan het akkoord, omdat dit cruciaal is in het meekrijgen van de Conservatieven in het Lagerhuis. En premier May moet de benodigde wetgeving door het parlement krijgen. Hoe groot de kans is dat het Droomscenario plaatsvindt, is met geen enkele zekerheid te zeggen.

  1. Een ander scenario is beperkt uitstel. Er ligt geen deal klaar voor akkoord op 12 maart, en May ontvangt 1 à 2 maanden uitstel. De gemoederen in het VK lopen nog hoger op, en het risico dat van uitstel afstel komt is aanwezig.
  2. In een derde scenario krijgt het VK lang uitstel, namelijk 1 à 2 jaar, om alsnog met het akkoord te komen dat nog in geen velden of wegen te bekennen is. Voor zowel de EU als het VK is dit een rampscenario: de EU moet voorwaarts met een enorme belemmering in de vorm van een zeer onrustige en onzekere situatie in het VK. Het VK blijft – met een ingestorte handelspositie – voorlopig onderdeel van de EU, inclusief al haar wet- en regelgevingen en een gigantische jaarlijkse contributie aan Brussel.

Hoe kan ik mijn bedrijf voorbereiden?

Het is op dit moment niet met zekerheid te zeggen wat de exacte consequenties van Brexit, al dan niet met deal, zullen zijn. Het is voor bedrijven verstandig om nu vast in kaart te brengen in welke mate mogelijke gevolgen van toepassing zijn op het bedrijf, de werknemers en eventuele dochterondernemingen. Niet alleen geeft dit jou als ondernemer een helder overzicht, je kunt zo ook vast beginnen met noodzakelijke maatregelen. Voor meer praktische handvatten kun je bijvoorbeeld bij het Brexit-loket van de overheid terecht.  Zo heb je tijdig je zaken op orde en kun je rekening houden met de planning en eventuele bijkomende kosten.